Opština Žabljak i JU Muzeji i galerije Podgorice organizovali su 27. novembra 2025. godine nacionalnu radionicu u okviru projekta ROMAN LEGACY – Roman Heritage as Thematic Cultural Route of the Danube Region, finansiranog kroz program Interreg Danube Region. Događaj je održan u Kuslevovoj kući u Podgorici i okupio je predstavnike relevantnih institucija, muzeja, opština, turističkih organizacija i stručnjake iz oblasti kulturne baštine, arheologije i digitalizacije.

Radionica je organizovana kako bi se, u saradnji sa nacionalnim stručnjacima i institucijama, razmotrio pristup promociji rimskog nasljeđa u Crnoj Gori i širem dunavskom regionu. Fokus je bio na identifikaciji potencijalnih ključnih lokaliteta Kulturne rute rimskog nasljeđa, mogućnostima za razvoj novih kulturnih i turističkih sadržaja, kao i na jačanju saradnje među akterima koji se bave zaštitom i prezentacijom kulturne baštine.

Učesnicima su predstavljeni:

• vizija i ciljevi projekta ROMAN LEGACY,
• koncept Tematskog regiona i Kulturnih ruta,
• aktivnosti planirane na nacionalnom i transnacionalnom nivou,
• mogućnosti koje projekat pruža u pogledu brendiranja rimskog nasljeđa i njegovog uključivanja u savremene tokove održivog turizma,
• kao i digitalni alati poput 3D/VR modelovanja, razvijeni radi povećanja dostupnosti i vidljivosti arheoloških lokaliteta.

Radionicu je otvorio Dragan Radović, direktor Muzeja i galerija Podgorice, nakon čega se učesnicima obratio i Radoš Žugić, predsjednik Opštine Žabljak. U uvodnom dijelu govorila je i Tijana Vujović, samostalna savjetnica I u Službi za poslove UNESCO-a pri Ministarstvu kulture i medija, koja je predstavila nacionalni pristup valorizaciji rimskog nasljeđa.

Tematske prezentacije uključivale su:

• Prezentaciju projekta ROMAN LEGACY – Jasminka Jagličić, menadžerka projekta (Opština Žabljak)
• 3D/AP povezivanje Kulturne rute – Bojan Boljević, Paten Studio Podgorica
• Istorijski kontekst rimskog nasljeđa Crne Gore – Miloš Živanović, arheolog
• Rimsko nasljeđe Komini – Petar Ćosović, Zavičajni muzej Pljevlja
• Rimsko nasljeđe Sanderva i Rimski most – Srđan Delić, arheolog
• Rimsko nasljeđe Duklje – Dragan Radović, JU Muzeji i galerije Podgorice
• Rimski mozaici (Kotor) – Dušica Ivetić, direktorica Muzeja Kotor

Radionice – identifikacija ključnih lokaliteta

Radni dio događaja bio je organizovan u tri tematske grupe:

• Sjever Crne Gore,
• Središnji dio,
• Primorje.

Učesnici su zajednički identifikovali koje lokacije ispunjavaju kriterijume za uvrštavanje u Kulturnu rutu, uzimajući u obzir vremenski period, pristupačnost, postojeću infrastrukturu i turistički potencijal. Posebna pažnja posvećena je lokalitetima Municipium S, Duklja, Komini, Risan, Budva, Bar, Ulcinj, kao i manje istraženim nalazištima.

Nacionalna radionica potvrdila je da Crna Gora posjeduje izuzetno bogato rimsko nasljeđe koje, kroz transnacionalnu saradnju i savremene digitalne alate, može postati prepoznatljiv segment kulturne i turističke ponude. Projekat ROMAN LEGACY predstavlja važan korak ka formiranju prve crnogorske rute rimskog nasljeđa i jačanju regionalnog brendiranja u okviru dunavskog prostora.