Opština Žabljak i JU Muzeji i galerije Podgorice organizovali su 27. novembra 2025. godine nacionalnu radionicu u okviru projekta ROMAN LEGACY – Roman Heritage as Thematic Cultural Route of the Danube Region, finansiranog kroz program Interreg Danube Region. Događaj je održan u Kuslevovoj kući u Podgorici i okupio je predstavnike relevantnih institucija, muzeja, opština, turističkih organizacija i stručnjake iz oblasti kulturne baštine, arheologije i digitalizacije.

Radionica je organizovana kako bi se, u saradnji sa nacionalnim stručnjacima i institucijama, razmotrio pristup promociji rimskog nasljeđa u Crnoj Gori i širem dunavskom regionu. Fokus je bio na identifikaciji potencijalnih ključnih lokaliteta Kulturne rute rimskog nasljeđa, mogućnostima za razvoj novih kulturnih i turističkih sadržaja, kao i na jačanju saradnje među akterima koji se bave zaštitom i prezentacijom kulturne baštine.

Učesnicima su predstavljeni:

  • vizija i ciljevi projekta ROMAN LEGACY,
  • koncept Tematskog regiona i Kulturnih ruta,
  • aktivnosti planirane na nacionalnom i transnacionalnom nivou,
  • mogućnosti koje projekat pruža u pogledu brendiranja rimskog nasljeđa i njegovog uključivanja u savremene tokove održivog turizma,
  • kao i digitalni alati poput 3D/VR modelovanja, razvijeni radi povećanja dostupnosti i vidljivosti arheoloških lokaliteta.

Radionicu je otvorio Dragan Radović, direktor Muzeja i galerija Podgorice, nakon čega se učesnicima obratio i Radoš Žugić, predsjednik Opštine Žabljak. U uvodnom dijelu govorila je i Tijana Vujović, samostalna savjetnica I u Službi za poslove UNESCO-a pri Ministarstvu kulture i medija, koja je predstavila nacionalni pristup valorizaciji rimskog nasljeđa.

Tematske prezentacije uključivale su:

  • Prezentaciju projekta ROMAN LEGACY – Jasminka Jagličić, menadžerka projekta (Opština Žabljak)
  • 3D/AP povezivanje Kulturne rute – Bojan Boljević, Paten Studio Podgorica
  • Istorijski kontekst rimskog nasljeđa Crne Gore – Miloš Živanović, arheolog
  • Rimsko nasljeđe Komini – Petar Ćosović, Zavičajni muzej Pljevlja
  • Rimsko nasljeđe Sanderva i Rimski most – Srđan Delić, arheolog
  • Rimsko nasljeđe Duklje – Dragan Radović, JU Muzeji i galerije Podgorice
  • Rimski mozaici (Kotor) – Dušica Ivetić, direktorica Muzeja Kotor

 

Radionice – identifikacija ključnih lokaliteta

Radni dio događaja bio je organizovan u tri tematske grupe:

  • Sjever Crne Gore,
  • Središnji dio,
  • Primorje.

Učesnici su zajednički identifikovali koje lokacije ispunjavaju kriterijume za uvrštavanje u Kulturnu rutu, uzimajući u obzir vremenski period, pristupačnost, postojeću infrastrukturu i turistički potencijal. Posebna pažnja posvećena je lokalitetima Municipium S, Duklja, Komini, Risan, Budva, Bar, Ulcinj, kao i manje istraženim nalazištima.

Nacionalna radionica potvrdila je da Crna Gora posjeduje izuzetno bogato rimsko nasljeđe koje, kroz transnacionalnu saradnju i savremene digitalne alate, može postati prepoznatljiv segment kulturne i turističke ponude. Projekat ROMAN LEGACY predstavlja važan korak ka formiranju prve crnogorske rute rimskog nasljeđa i jačanju regionalnog brendiranja u okviru dunavskog prostora.

Delegacija muzeja i eksperata u posjeti Opštini Žabljak u okviru projekta Rimsko nasljeđe

Opštinu Žabljak posjetili su direktor JU Muzeji i galerije Podgorice Dragan Radović i direktorica Zavičajnog muzeja Pljevlja Dejana Drobnjak, sa saradnicima, kao i nacionalni ekspert Miloš Živanović, u okviru saradnje koju Opština Žabljak ostvaruje sa ovim institucijama na projektu „Rimsko nasljeđe / ROMAN LEGACY“.

Projekat se realizuje u okviru programa Interreg Danube Region i kofinansiran je od strane Evropske unije, a usmjeren je na zaštitu, istraživanje i promociju rimskog nasljeđa kroz razvoj zajedničke transnacionalne kulturne rute u zemljama dunavskog regiona.

Delegaciju je primio predsjednik Opštine Žabljak Radoš Žugić, a sastanak je bio prilika da se, pored tekućih projektnih aktivnosti, razgovara i o unapređenju saradnje u oblasti razvoja kulturne i muzejske infrastrukture u opštini.

Poseban fokus stavljen je na inicijativu za osnivanje Durmitorske kuće, kao budućeg muzejsko-izložbenog prostora koji bi doprinio očuvanju i prezentaciji lokalnog nasljeđa, kao i na mogućnosti razmjene eksponata, organizacije tematskih i gostujućih izložbi, te jačanja saradnje između relevantnih institucija kulture na lokalnom i nacionalnom nivou.

Kako su članovi delegacije ujedno i članovi Naučnog odbora projekta Rimsko nasljeđe, razgovarano je i o predstojećim međunarodnim aktivnostima, uključujući učešće na sastanku eksperata u Novom Sadu. U tom kontekstu, istaknut je značaj aktivnog učešća predstavnika Crne Gore u ovom tijelu, posebno u dijelu prezentacije kulturno-istorijskog nasljeđa i zastupanja interesa zemlje u okviru razvoja zajedničke kulturne rute.

Posjeta predstavlja nastavak saradnje Opštine Žabljak sa relevantnim institucijama i ekspertima, sa ciljem daljeg razvoja projekata koji doprinose očuvanju kulturne baštine i njenoj valorizaciji kroz savremene modele interpretacije i turizma.

 

U Novom Sadu je 21. i 22. aprila 2026. godine održan treći partnerski sastanak u okviru projekta „Rimsko nasljeđe“, koji se realizuje kroz Interreg Danube Region program i kofinansiran je od strane Evropske unije.

Dvodnevni sastanak okupio je partnere iz više zemalja sa ciljem praćenja napretka projekta, unapređenja koordinacije i definisanja narednih koraka u razvoju zajedničke transnacionalne kulturne rute zasnovane na rimskom nasljeđu. Crnu Goru su na sastanku predstavljali članovi projektnog tima Opštine Žabljak, koja je vodeći partner u Crnoj Gori na implementaciji ovog projekta.

Tokom prvog dana, fokus je bio na upravljanju projektom, finansijskom pregledu i dosadašnjem napretku u implementaciji, kao i identifikovanim izazovima i predloženim rješenjima. Posebna pažnja posvećena je razvoju strateških elemenata brendiranja kulturne rute i tematske regije, uključujući zajednički pristup interpretaciji nasljeđa i uključivanje relevantnih aktera u proces kreiranja sadržaja.

U okviru radnih sesija predstavljeni su i ključni rezultati na uspostavljanju Naučnog odbora, kao i izradi strateških dokumenata koji definišu zajedničku viziju i funkciju mreže partnera. Takođe je održan i pregled prve godine implementacije projekta, uz razmatranje daljih aktivnosti i koordinacionih mehanizama.

Drugog dana sastanka, učesnici su se bavili razvojem transnacionalne kulturne rute kroz primjere dobre prakse, uključujući iskustva Rimskih careva i Dunavske vinske rute, kao i prezentaciju lokaliteta Slankamen kao primjera autentičnog istorijskog prostora. Organizovani su i sastanci partnera posvećeni pripremi narednih ekspertskih i networking aktivnosti, kao i sastanak Upravnog odbora projekta.

Program je završen pratećim sadržajem u Novom Sadu, uključujući studijsku posjetu Muzeju Vojvodine, čime je dodatno osnažena razmjena znanja i iskustava među partnerima.

Projekat „Rimsko nasljeđe“ realizuje se u okviru programa Interreg Danube Region i kofinansiran je od strane Evropske unije, a usmjeren je na zaštitu, istraživanje i promociju rimskog nasljeđa kroz razvoj zajedničke transnacionalne kulturne rute u zemljama dunavskog regiona, sa ciljem jačanja saradnje, valorizacije kulturnih resursa i njihovog održivog korišćenja.

 

U Novom Sadu je 23. i 24. aprila 2026. godine održan prvi transnacionalni ekspertski i networking sastanak u okviru projekta „Rimsko nasljeđe“, koji je okupio stručnjake, partnere i relevantne institucije sa ciljem razmjene znanja i jačanja saradnje na razvoju zajedničke kulturne rute.

Sastanku su prisustvovali i predstavnici projektnog tima Opštine Žabljak, koja je ujedno i vodeći partner iz Crne Gore na ovom projektu, kao i predstavnici Zavičajnog muzeja iz Pljevalja, Muzeja i galerija Podgorice, Nacionalnih parkova Crne Gore i Centra za konzervaciju i arheologiju Crne Gore.

Tokom prvog dana, kroz niz tematskih sesija predstavljeni su ključni koncepti i primjeri dobre prakse u oblasti razvoja kulturnih ruta, uključujući inicijative Savjeta Evrope i iskustva Dunavske rute gvozdenog doba. Poseban fokus bio je na inovativnim pristupima interpretaciji kulturnog nasljeđa, uključujući digitalna rješenja poput mobilnih aplikacija i pristupačnost kulturnih sadržaja za sve korisnike.

Učesnici su imali priliku da se upoznaju i sa razvojem brendinga buduće kulturne rute, kao i da kroz interaktivne sesije razmijene iskustva, ideje i pristupe u cilju unapređenja zajedničkog modela saradnje. Razmjena znanja i otvoreni dijalog među partnerima bili su u fokusu posebne sesije posvećene umrežavanju i definisanju daljih koraka.

Drugog dana organizovana je studijska posjeta Sremskoj Mitrovici, nekadašnjem rimskom gradu Sirmijumu, gdje su učesnici imali priliku da se direktno upoznaju sa bogatim kulturno-istorijskim nasljeđem i primjerima njegove valorizacije u savremenom kontekstu.

Projekat „Rimsko nasljeđe“ realizuje se u okviru programa Interreg Danube Region i kofinansiran je od strane Evropske unije, a usmjeren je na zaštitu, istraživanje i promociju rimskog nasljeđa kroz razvoj zajedničke transnacionalne kulturne rute u zemljama dunavskog regiona.

 

Crna Gora imaće tri predstavnika u okviru Naučnog odbora formiranog kroz projekat „Rimsko nasljeđe“, koji se realizuje u okviru programa Interreg Danube Region i kofinansiran je od strane Evropske unije, saopšteno je iz Opštine Žabljak.

Kako su naveli, projekat je usmjeren na zaštitu, istraživanje i promociju rimskog nasljeđa kroz razvoj zajedničke transnacionalne kulturne rute u zemljama dunavskog regiona.

“U Crnoj Gori, opština Žabljak je ključni partner na projektu, koji na ovaj način daje doprinos jačanju kapaciteta za valorizaciju istorijskog i kulturnog potencijala države”, piše u saopštenju.

U okviru druge faze realizacije projekta formalno je uspostavljen Naučni odbor, koji okuplja 20 članova iz devet partnerskih zemalja – Austrije, Slovenije, Hrvatske, Njemačke, Češke Republike, Mađarske, Srbije, Bugarske i Crne Gore.

Odbor čine eksperti iz oblasti arheologije, muzeologije, zaštite kulturne baštine, kulturnog turizma i upravljanja UNESCO lokalitetima, sa zadatkom da obezbijede stručnu i naučnu utemeljenost svih projektnih aktivnosti.

“Činjenica da Crna Gora ima čak tri člana – Petra Ćosovića iz Zavičajnog muzeja Pljevlja, Miloša Živanovića iz Centra za konzervaciju i arheologiju Crne Gore i Dragana Radovića iz JU Muzeji i galerije Podgorice – predstavlja značajno priznanje za stručne kapacitete zemlje u oblasti arheologije, zaštite kulturne baštine i valorizacije kulturno-istorijskih resursa”, ističu u saopštenju.

Kako su kazali, projekat „Rimsko nasljeđe“ povezuje institucije kulture, muzeje, stručnjake iz oblasti arheologije i kulturnog turizma, sa ciljem dugoročne valorizacije zajedničkog istorijskog nasljeđa i njegovog povezivanja sa savremenim turističkim i edukativnim sadržajima.

Uloga Naučnog odbora je od posebne važnosti, jer će, dodaje se, njegovi članovi pružati stručne smjernice za istraživačke aktivnosti, razvoj kulturne rute i interpretaciju rimskog nasljeđa, uz osiguravanje istorijske autentičnosti i kvaliteta svih sadržaja razvijenih kroz projekat.

“Učešće tri predstavnika iz Crne Gore dodatno potvrđuje značaj koji naša zemlja ima u okviru projekta i doprinosi međunarodnoj promociji kulturno-istorijskog nasljeđa”, zaključeno je u saopštenju.

Projekat „Rimsko nasljeđe“ (ROMAN LEGACY), u kojem je Opština Žabljak projektni partner iz Crne Gore, predstavljen je na sedmoj Rimskoj noći u Risnu – manifestaciji koja je i ove godine kroz edukaciju, igru i interaktivne sadržaje oživjela duh antičkog Rima.

Info-punkt projekta „Rimsko nasljeđe“ tokom večeri privukao je veliko interesovanje posjetilaca, koji su imali priliku da saznaju više o projektu i budućoj kulturnoj ruti posvećenoj zajedničkom rimskom nasljeđu Dunavskog regiona.

Posebno interesovanje najmlađih izazvali su edukativna radionica i STEM kviz, koje je vodio arheolog Goran Pajović. Oko dvadesetoro djece kroz razgovor, pitanja i kviz upoznavalo se sa rimskim nasljeđem, arheološkim lokalitetima i tragovima antičkog Rima na prostoru Crne Gore. Najuspješniji učesnici nagrađeni su društvenim igrama na temu Rimljana, dok su ostali dobili diplome.

Rimska noć, održana pod sloganom „Doživi rimsku istoriju. Postani dio legije!“, okupila je brojne mještane i turiste, uz radionice izrade nakita, kreativne sadržaje i legionarske igre, kao i atraktivan program kostimiranih učesnika.

Upravo ovakvi događaji pokazuju na koji način kulturno nasljeđe može postati prostor za učenje, povezivanje i stvaranje novih turističkih iskustava.

Projekat „Rimsko nasljeđe – Istraživanje rimskog nasljeđa: stvaranje tematske regije i kulturne rute duž rimskog dunavskog limesa za podsticanje društveno-ekonomskog razvoja zajedničkog evropskog nasljeđa“ ima za cilj povezivanje i promociju rimskog nasljeđa širom Dunavskog regiona i razvoj zajedničke kulturne rute, uz uključivanje lokalnih zajednica i razvoj održivih turističkih sadržaja.

Projekat se realizuje u okviru Interreg programa za Dunavski region 2021–2027 i kofinansiran je od strane Evropske unije.

Nakon Rimske noći u Risnu, aktivnosti projekta „Rimsko nasljeđe“ u Crnoj Gori se nastavljaju – sa novim prilikama da otkrivamo, povezujemo i na savremen način predstavljamo naše rimsko nasljeđe. 🏛️✨

Članovi projektnog tima Roman Legacy Crne Gore organizovali su 27. jula 2026. godine promotivni štand na Trgu opštine Žabljak, gdje su u periodu od 10.00 do 14.00 časova razgovarali sa građanima i turistima o ciljevima i aktivnostima projekta.

Interesovanje posjetilaca bilo je veliko. Tokom promocije podijeljeno je više od 50 informativnih letaka, a brojni građani i turisti pokazali su interesovanje da saznaju više o rimskom nasljeđu i njegovom značaju za zajedničku evropsku kulturnu baštinu.

Razgovori sa starijim građanima pokazali su da su mnogi već upoznati sa rimskim nasljeđem u Crnoj Gori. Posebno je bilo zanimljivo razgovarati sa turistima iz Pljevalja, kojima je dobro poznat arheološki lokalitet Municipium S, kao i sa posjetiocima iz Kotora i Petrovca koji su upoznati sa čuvenim rimskim mozaicima u Risnu, jednim od najznačajnijih spomenika rimskog nasljeđa u Crnoj Gori.

Mlađe generacije bile su nešto manje upoznate sa projektom i rimskim nasljeđem, ali su pokazale veliko interesovanje za temu i rado su razgovarale sa članovima projektnog tima. Promotivni događaj bio je prilika da se kod mladih podigne svijest o značaju očuvanja kulturne baštine i njenoj ulozi u razvoju kulturnog turizma.

Jedno od pitanja koje su postavljali pojedini stariji građani odnosilo se na ulogu Crne Gore u Dunavskom regionu. Članovi projektnog tima su objasnili da je Opština Žabljak kandidovala cijelo crnogorsko nasljeđe i time dala doprinos da crnogorsko kulturno nasljeđe iz doba Rimljana postane dio Kulturne rute koju će sertifikovati Savjet Evrope. Na taj način utičemo na promociju Crne Gore i povećavamo broj turista koji će dolaziti u Crnu Goru. Sama činjenica da su mnogi pitali šta je to Kulturna ruta i da su im članovi projektnog tima objasnili da to ima jednak značaj kao i rangiranje na UNESCO-ovoj listi zaštićenih područja.

Takođe, pored promocije projekta, svrha ovog događaja bila je i da se građanima i turistima najavi naš Rimski događaj, koji će se održati 22. Avgusta 2026. na Žabljaku. Za to je posebno bila zainteresovana starija populacija, koji su rekli da će dovesti svoje unuke, ali i roditelji svoju djecu. Djeca koja su bila u prolazu, takođe su bila obaviještena o predstojećem događaju. Događaj će biti interaktivan i edukativnog karaktera. Biće nabavljene maske i tako će mališani imati priliku da se maskiraju u Rimljane i učestvuju u rimskim viteškim igrama. Važan dio tog događaja, nakon igara, biće kviz koji predstavlja STEM učilo. (STEM je edukativni pristup koji povezuje više nauka. To je multidisciplinarni pristup učenja – u našem slučaju to će biti robotika, istorija, geografija, ali i biologija).

Promotivna aktivnost uspješno je ostvarila svoj cilj – povećala je vidljivost projekta, podstakla interesovanje javnosti i doprinijela boljem razumijevanju značaja očuvanja i promocije rimskog nasljeđa kao vrijednog dijela evropske kulturne baštine.

Rimsko nasljeđe, istorija, igra i robotika spojeni su na Rimskom danu, održanom u Dječijem parku na Žabljaku. Tokom događaja, organizovanog u okviru projekta Rimsko nasljeđe, najmlađi učesnici imali su priliku da kroz niz interaktivnih aktivnosti upoznaju rimsko nasljeđe, ali i da kroz igru, timski rad, robotiku i programiranje steknu nova znanja.

Događaj je organizovala Opština Žabljak, a program je obuhvatio Izazov legija (Legion Challenge), Potragu za blagom (Treasure Hunt) i SHARP STEM takmičenje.

Otvarajući događaj, šefica projektnog tima Opštine Žabljak Jasminka Jagličić govorila je o projektu Rimsko nasljeđe, koji se realizuje u okviru programa Interreg Danube Region, uz kofinansiranje Evropske unije, kao i o značaju očuvanja i valorizacije rimskog nasljeđa, kao dijela zajedničke evropske kulturne baštine.

„Rimsko nasljeđe predstavlja važan dio istorije prostora u kojem danas živimo, a jedan od ciljeva projekta Rimsko nasljeđe jeste da doprinese njegovom očuvanju, boljoj vidljivosti i povezivanju kroz kulturne rute. Posebno nam je važno da o ovoj temi govorimo sa djecom i mladima i da im kulturno nasljeđe približimo na način koji će im biti zanimljiv i razumljiv. Događaji poput ovog pokazuju da nasljeđe nije samo nešto o čemu učimo iz knjiga, već nešto što možemo da istražujemo, doživimo i na drugačiji način povežemo sa savremenim životom“, kazala je Jagličić.

O Rimskom carstvu, životu Rimljana i tragovima koje je rimska civilizacija ostavila na ovim prostorima djeci je govorio arhitekta Miloš Živanović, ekspert na projektu Rimsko nasljeđe.

„Upravo kroz ovakve aktivnosti istorija prestaje da bude samo niz podataka i postaje priča koju djeca mogu da istražuju i razumiju. Na taj način razvijamo i svijest o tome zašto je važno prepoznati, istraživati i čuvati tragove kulturnog nasljeđa koji su ostali iza prethodnih civilizacija“, kazao je Živanović.

Nakon upoznavanja sa rimskom istorijom, učesnici su znanje provjeravali i kroz igru. U okviru Legion Challenge-a postali su mali legionari i odmjeravali spretnost, brzinu i timski duh kroz izazove inspirisane rimskim legijama, dok ih je Treasure Hunt poveo u potragu za skrivenim rimskim blagom uz pomoć mapa i tragova.

Poseban dio programa bio je posvećen povezivanju kulturnog nasljeđa i savremenih tehnologija kroz SHARP STEM takmičenje. Djeca su sklapala i programirala LEGO robote, rješavala zadatke i primjenjivala stečeno znanje kroz aktivnosti na velikoj SHARP mapi posvećenoj rimskom nasljeđu.

Jedna od osnivačica SHARP-a Milica Gogić kazala je da je nova tematska mapa još jednom pokazala koliko mogućnosti postoji za povezivanje robotike sa različitim oblastima učenja.

„Nakon tema posvećenih Crnoj Gori i Evropskoj uniji, ovoga puta smo kroz SHARP obradili rimsko nasljeđe. Time smo željeli još jednom da pokažemo da robotika i programiranje ne moraju biti izdvojeni od drugih oblasti, već mogu postati alat kroz koji djeca uče istoriju, geografiju, kulturu i brojne druge teme. Kada dijete programira robota da riješi zadatak povezan sa rimskim nasljeđem, ono istovremeno razvija logičko razmišljanje, uči da radi u timu i usvaja nova znanja. Upravo je to ideja SHARP-a – da pokažemo da učenje može biti zabavno, interaktivno i povezano sa tehnologijom“, kazala je Gogić.

Rimski dan na Žabljaku osmišljen je kao prilika da djeca kulturno nasljeđe upoznaju kroz iskustvo – od priče o Rimskom carstvu i njegovom nasljeđu, preko igre i istraživanja, do robotike i programiranja.

Slike možete pogledati na linku: https://photos.app.goo.gl/tQyCdscYUh24HwxY7